Babyonline.pl
 
 
Rozwiń menu

Słownik cukrzycy typu 1: insulina, wymienniki, glikemia i inne ważne terminy

| 08.02.2016, aktualizacja: 01.04.2016 | 0
separator
Wyślij e-mailem
separator
Oceń :
(1)
dziecko chore na cukrzycę
fot. Fotolia
Insulina, glikemia, pen, pompa insulinowa… Kiedy dziecko zachoruje na cukrzycę typu 1, w ciągu kilku dni musisz przyswoić wiele nowych terminów. Nasz słowniczek pomoże ci w tym.
Cukrzyca typu 1 to choroba, która atakuje gwałtownie: zdrowe, dobrze rozwijające dziecko praktycznie z dnia na dzień zmienia się nie do poznania: zaczyna szybko chudnąć, dużo więcej pić, częściej siusiać (także w nocy), zmienia się też jego zachowanie.

Po diagnozie rodzice chorego dziecka są zasypywani mnóstwem nowych terminów, których muszą szybko się nauczyć. Co znaczą te wszystkie określenia: hiperglikemia, retinopatia albo choroba autoimmunologiczna? Zobacz nasz słownik cukrzycy typu 1:

Autoagresja – niszczenie komórek w organizmie przez własne przeciwciała (organizm atakuje sam siebie!). Chorobami z autoagresji (autoimmunologicznymi) są, oprócz cukrzycy typu 1, także m.in. celiakia i choroba Hashimoto. W cukrzycy typu 1. zniszczone zostają komórki beta w trzustce, odpowiedzialne za produkcję insuliny.

Analog insuliny – Syntetyczne postaci insuliny – ich zaletą jest to, że są bardzo dobrze przyswajane przez organizm. Analogi insuliny mogą być krótkodziałające (Apidra, Humalog, NovoRapid) albo długodziałające (Levemir, Lantus)

Bolus – dodatkowa dawka insuliny podawana przez pompę insulinową chorym na cukrzycę tuż przed posiłkiem. Wielkość bolusa oblicza się, stosując wymienniki węglowodanowe i białkowo-tłuszczowe.

Cukrzyca typu 1 – ciężka choroba z autoagresji (autoimmunologiczna). Powstaje, kiedy w organizmie brakuje insuliny, przez co Stanowi ok. 10 proc. wszystkich zachorowań na cukrzycę. Objawy cukrzycy typu 1 pojawiają się nagle, zwykle to: wielomocz (siusianie w łóżko), zwiększone pragnienie, zmiany w zachowaniu dziecka (większa drażliwość albo przeciwnie: senność i osłabienie), chudnięcie.
Żeby rozpoznać cukrzycę, należy zrobić badania krwi. O cukrzycy świadczy poziom glukozy we krwi, który przekracza wartości: na czczo – mniej niż 126 mg/dl oraz 2 godziny po posiłku – powyżej 200 mg/dl.
Więcej o tym rodzaju cukrzycy przeczytasz w wywiadzie z prof. Ewą Pańkowską.

Glukoza – cukier prosty, który dla naszego organizmu jest tym, czym paliwo dla auta. Prawidłowe stężenie glukozy (glikemia) na czczo wynosi 70-99 mg/dl, 2 godziny po jedzeniu wzrasta do 140 mg/dl. U osób chorych na cukrzycę typu 1 może wzrastać do bardzo wysokiego poziomu – aby temu zapobiec, przed posiłkiem chory musi przyjąć insulinę.

Glukometr – bardzo prosty przyrząd do mierzenia cukru we krwi.

Hiperglikemia (przecukrzenie organizmu) – za wysoki poziom cukru we krwi (powyżej 140 mg/dl). Objawami hiperglikemii będzie wielomocz, osłabienie, wzmożone pragnienie. Przyczyną może być za mała ilość insuliny w organizmie. Hiperglikemia grozi kwasicą i śpiączką cukrzycową.

Hipoglikemia (niedocukrzenie organizmu) – za niski poziom cukru we krwi (poniżej 70mh/dl) – najczęstsze powikłanie cukrzycy typu 1. Objawami hipoglikemii będzie pocenie się, drżenie mięśni, osłabienie. Przyczyną hipoglikemii może być za duża dawka insuliny, za mały posiłek albo za duże odstępy między posiłkami. Ciężka hipoglikemia może prowadzić do zasłabnięcia z niedocukrzenia, albo nawet śpiączki hipoglikemicznej.

Insulina – hormon, wydzielany przez trzustkę, umożliwiający przemianę materii. Pozwala glukozie przeniknąć z krwi do komórek ciała. Jeśli insuliny jest za mało w organizmie, to cukier nie może uwolnić się z krwiobiegu, a komórki "głodują". Dochodzi do hiperglikemii, chory chudnie, grozi mu śpiączka.

Komorki beta – komórki w trzustce, które produkują insulinę. Jeżeli zostaną zaatakowane przez przeciwciała – giną, a to prowadzi do braku insuliny w organizmie i cukrzycy typu 1.

Kwasica ketonowa – stan zagrażający życiu chorego na cukrzycę. Powstaje, kiedy komórki w organizmie przez wiele godzin nie dostają glukozy i zaczynają spalać inne źródło energii: tłuszcze. Wskutek spalania tłuszczów powstają tzw. ciała ketonowe, zaburzające procesy życiowe chorego. Objawami kwasicy będą bóle brzucha i głowy, wymioty i nudności, częste oddawania moczu połączone z ciągłym pragnieniem, przyśpieszony oddech i charakterystyczny zapach z ust (przypominający zgniłe jabłka). W razie podejrzenia kwasicy trzeba koniecznie wezwać pogotowie albo jechać jak najszybciej z chorym do szpitala. W międzyczasie podawać dużo picia, najlepiej wody z cytryną.

Pen – zastrzyk z insuliną, z wyglądu przypominający mały długopis. Zastrzyki z insuliną to jedna z dwóch metod prowadzenia cukrzycy. Jako, że ta metoda wiąże się z dużą liczbą wkłuć, nie jest ona rekomendowana w leczeniu małych dzieci. 

Pompa insulinowa – nowoczesne urządzenie do podawania insuliny choremu na cukrzycę. Pompy insulinowe dla dzieci są refundowane przez NFZ, choć czasem trzeba czekać nawet kilka miesięcy na otrzymanie pompy ze szpitala. Prowadzenie cukrzycy za pomocą pompy insulinowej ogranicza liczbę wkłuć i jest rekomendowane dla dzieci przez wszystkie światowe organizacje medyczne. 

Remisja – okres kilku tygodni albo kilku miesięcy, kiedy organizm chorego na cukrzycę dziecka nie potrzebuje dawek insuliny z zewnątrz (albo potrzebuje ich mniej). Ten okres nazywany jest "miesiącem miodowym cukrzycy". 

Retinopatia cukrzycowa – powikłanie w przebiegu źle leczonej cukrzycy polegające na zmianach w siatkówce oka. Nazywana też "cukrzycową chorobą oczu". Nieleczona mogą prowadzić do pogorszenia widzenia lub całkowitej utraty wzroku. Aby zdiagnozować retinopatię na wczesnym etapie rozwoju (wtedy jest jeszcze wyleczalna) zaleca się chorym na cukrzycę badania okulistyczne przynajmniej raz w roku. Innymi powikłaniami źle leczonej cukrzycy i częstych skoków cukru będą np. nefropatia cukrzycowa (zmiany w nerkach) i neuropatia (uszkodzenia nerwów).

Śpiączka cukrzycowa – efekt kwasicy ketonowej. Chory na cukrzycę zapada w śpiączkę, która – jeśli będzie nieleczona, może prowadzić nawet do śmierci.  

Trzustka – jeśli położysz rękę pod mostkiem, na górnej części brzucha, to pod dłonią będziesz mieć właśnie trzustkę. Jej głównym zadaniem jest udział w procesach przemiany materii: produkcja enzymów i hormonów ułatwiających trawienie.

Wymiennik węglowodanowy – porcja produktu, która zawiera 10 g przyswajalnych węglowodanów. Dzienną ilość WW wyznacza lekarz, biorąc pod uwagę np. wagę i wiek chorego na cukrzycę. Obliczanie WW jest żmudne, ale dzięki niemu można łatwiej kontrolować poziom cukru we krwi (glikemię), dokładniej wyznaczać porcję insuliny do posiłku (tzw. bolusa) i samodzielnie komponować swoją dietę.

Wymiennik białkowo-tłuszczowy – porcja produktu białkowo-tłuszczowego (np. sera, wędliny) zawierająca 100 kcal.
separator
Wyślij e-mailem
separator separator
Komentarze (0)
avatar
X

Logowanie

avatar

Nie masz jeszcze konta ?

Zarejestruj się




Zapomniałeś hasła?